پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٢ - بحران در اسلام آن لاین
بحران در اسلام آن لاین
از ده سال پيش وبه طور مشخص از اكتبر ١٩٩٩، پايگاه اينترنتى اسلام آن لاين با ماموريتى اسلامى و با خدماتى متنوع و به زبانهاى متعدد آغاز به كار كرد. البته اين شبكه، نقطه آغاز فعاليت شبكه اى جهانى است كه از امكانات بسيار فراوانى در ارتباطات و مخابرات برخوردار بوده و فعاليت آن از چند سال پيش از آن؛ يعنى از ١٩٩٦ و ١٩٩٧ شروع شده بود.
شيخ يوسف قرضاوى وشمارى از كارشناسان و متخصصان سياست و اقتصاد فنآورى با هدف مشاركت در نوزايى اسلامى در سطحى فراتر از يك كشور، حزب، گروه و سازمان معين اين سايت را راهاندازى كردند. قرضاوى اعلام كرد كه اين پروژه، پروژه هيچ كشور، گروه و مجموعهاى نيست، بلكه پروژهاى اسلامى است، كه هر مسلمانى به اندازه تلاش خود در آن سهيم است.
اسلام آن لاين، كار خود را با مجموعهاى كوچك در قاهره آغاز كرد و به مرور زمان و در طى ده سال تلاش پىگير، رفته رفته بزرگتر شد و دهها تن از پژوهشگران، روزنامهنگاران، تحليلگران و مديران را به كادر خود افزود و به موسسه تبليغى بزرگى در سطح جهانى تبديل شد، كه شمار فراوانى از شبكه ها را در تار نماى خود جاى داد، دهها كتاب و پژوهش را منتشر كرد، شمارى از مجلات را در شرق و غرب روانه بازار مطبوعات كرد و خدمات متنوعى ارائه نمود كه كتابخانه اينترنتى، مركز آموزش اينترنتى (تواصل) و پخش صوتى و دفتر پروژهها، از آن جمله است. اين شبكه به اين ترتيب توانست در بحثها و مناقشات پيرامون وضعيت حال وآينده جهان اسلام وعرب حضورى جدى داشته باشد.
اسلام آن لاين، وابسته به »انجمن فرهنگى البلاغ براى خدمت به اسلام در اينترنت« است كه مقر آن در دوحه - پايتخت قطر- است. اين انجمن در سال ١٩٩٨ با تصميم وزارت اوقاف قطر تاسيس شد كه تاكنون نيز از كمكهاى مالى امير قطر شيخ حمد بن خليفه آل ثانى و همسرش شيخه مزه ينت ناصر المسند برخوردار بوده و رياست شوراى مديريت اين انجمن بر عهده شيخ يوسف قرضاوى است.
اين انجمن به عنوان موسسه اى قانونى شروع به جمعآورى كمكهاى مالى براى اداره اين پايگاه اينترنتى كرد، اما از آن جا كه مديريت اين انجمن بر پايگاه اسلام آن لاين - به سبب غير مصرى بودنش - خلاف قانون بود، اين انجمن، شركت مديا اينترناشنال را در مصر تاسيس كرد تا از آن جا به مديريت اين پايگاه بپردازد، كه به اين ترتيب سرمايه قطرى - سعودى با مديريت رسمى مصرى گره خورد و در عين حال ميان سرمايه و فرايند تهيه و تحرير تفكيك ايجاد شد، كه البته تا اين جا همه چيز به خوبىوخوشى پيش رفت و هماهنگى بسيار خوبى ميان عناصر موجود در قاهره - مركز اصلى - و دوحه - مقر البلاغ - و خبرنگاران و روزنامهنگاران آن در تمام پايتختهاى جهان شكل گرفت، تا اين كه بحران كنونى همه را غافلگير كرد.
تندباد بحران
آغاز اين بحران كه ميان كارمندان اسلام آن لاين در مصر - كه داراى تابعيتهاى مختلف امريكايى، آفريقايى، هندى و عربى هستند - و برخى از اعضاى هيات مديره البلاغ در دوحه بالا گرفته بود، به نيمه ماه مه ٢٠٠٩ برمىگردد، كه پس از انجام انتخابات هيات مديره، مقامات ذى نفوذ اين هيات مديره تصميم گرفتند تا بدون اعلام پيشين، اين پايگاه را تعطيل كنند.
در نيمه فوريه ٢٠١٠ و در غياب، شيخ يوسف قرضاوى، كه براى عمل جراحى به عربستان سعودى رفته بود، نايب رييس انجمن، دكتر ابراهيم انصارى و مديرعامل جديد، مهندس على عمادى در بخشنامهاى غيرعلنى تصميم به تعطيلى موسسه و پايان دادن به فعاليتهاى آن در قاهره و مرخص كردن كارمندان آن مركز گرفتند.
انگيزههاى اعلامى آنان ارتقاى سطح فعاليت ها و اصلاح مسير موسسه به خط تعريف شده بود، بى آن كه از علل حقيقى اين تصميم سخنى به ميان آمده باشد. اين تصميم ناگهانى، كاركنان موسسه را در قاهره، كه شمارشان به ٣٤٠ تن مىرسد، وادار كرد تا دست به اعتصابى نامحدود بزنند، كه طى چند روز، شدت بحران به اوج خود رسيد و گويا انصارى وعمادى كوشيدند تا پيش از اين كه دوره نقاهت قرضاوى به پايان برسد موسسه را تصفيه و تعطيل كنند، لذا اين دو احكامى را از دوحه صادر كردند، كه شمار فراوانى از مسئولان اسلام آن لاين را در قاهره از كار بركنار مىكرد. سپس البلاغ نيز اعلام كرد كه به قراردادش با مديا اينترناشنال تا آخر مارس ٢٠١٠ پايان خواهد بخشيد.
در اين زمان، قرضاوى در بيمارى به سر مىبرد، به محض اطلاع از اين تصميمات، در حكمى، انصارى و عمادى را بر كنار و تمام تصميماتشان را كه در بخشنامههايشان گرفته بودند به حالت تعليق درآورد و آنان را از صدور هرگونه حكمى پس از اين منع كرد. با آن كه اختيارات ادارى شيخ قرضاوى اجازه چنين اقداماتى را به طور مستقل به او نمىداد، اما منابع نزديك به وى گفتهاند كه وى از چندى پيش تاكنون تلاش كرده بود كه مجمع عمومى را تشكيل داده و اين تصميمات را قانونى كند تا اسلام آن لاين را از بحران نجات دهد، اما دكتر انصارى احكام قرضاوى را نپذيرفته و حتى وجود كارمندان اسلام آن لاين را در مصر انكار كرده است.
حدس ها و گمان ها
در مقابل اين معماى پيچيده تصفيه و تعطيل موسسهاى تبليغى با اين حجم از موفقيت، گمانها و حدسهايى مطرح شده، كه مهمترين آنها رقابت ميان مصر و قطر و تمايل قطر به حذف شريك و قطرى كردن محض اين پايگاه پس از رهايى از سرمايهگذاران سعودى بوده است.
احتمال ديگر اين است كه اخوان المسلمين هم در اين قضيه سهيم بودهاند؛ زيرا آنان از مواضع اسلام آن لاين نسبت به اين گروه، به ويژه پس از انتخابات اخير ناراضى بودهاند. شمارى از رهبران اخوان هرگونه دخالت در اين ماجرا را نفى كردند.
از سوى ديگر، برخى از كارشناسان برآنند كه برنامهاى خارجى در پشت سر اين ماجرا نهفته است كه شايد به سبب نقشى باشد كه اين پايگاه در ترويج ميانهروى اسلامى و حمايت از مساله فلسطين و مقاومت در برابر صهيونيسم داشته است. برخى از كارشناسان، مقطع زمانى تعطيلى اسلام آن لاين را كه هم زمان با هجوم صهيونيستها به مسجدالاقصى است معنادار دانستهاند؛ زيرا طبيعى بود كه اين پايگاه اخبار اين هجوم وحشيانه را به خوبى پوشش دهد.
شمارى از سازمان هاى صهيونيستى پشتيبان اسرائيل در مناسبتهاى مختلف به اسلام آن لاين حمله بردهاند. در ماه ژوئيه ٢٠٠٩ يكى از بزرگترين سازمانهاى صهيونيستى امريكا اين پايگاه را به تند روى و تشويق سازمانهاى تروريستى متهم كرد.
سازمان يهودى امريكايى نيز در بيانيهاى كه در يك صفحه كامل از وال استريت ژورنال منتشر كرد، قرضاوى را از رهبران عربى - اسلامى در منطقه دانسته كه مانع روند صلح هستند لذا قرضاوى، ماه گذشته اعلام كرد كه اگر امير قطر نبود ايالات متحده نام مرا در ليست تروريستها قرار داده بود. شيخ حمد بن خليفه آل ثانى تصريح كرد كه با مقامات امريكايى لابى كرده تا نام قرضاوى در ليست تروريستها قرار نگيرد.
با اين حال، احتمال اين كه صهيونيستها پشت سر اين ماجرا بودهاند بعيد به نظر مىرسد.
از سرگيرى فعاليتها
در تاريخ ١١ مارس، شيخ يوسف قرضاوى اعلام كرد كه بحران كنونى اسلام آن لاين در حال حل شدن است و اين شبكه به زودى فعاليت خود را به شكل سابق از سر خواهد گرفت. وى هرگونه دخالت دولت قطر را در اين قضيه نفى كرد و گفت كه امير قطر و همسرش از حاميان جدى اين پروژه بوده و هستند.
قرضاوى به برخى اشكالات و انتقادها از اين پايگاه اشاره كرده و گفت: اشتباهاتى مانند نشر تصوير زنى يا درج سخنان كسانى درباره روز والنتاين و مانند آن، در كنار درياى حسنات اسلام آن لاين ناچيزند و بايد از آن چشمپوشى كرد؛ زيرا هيچ اقدام بشرى خالى از اشتباه نيست.